काठमाडौँ । नेपालको पत्रकारितामा ग्ल्यामर र राजनीतिका पछाडि दौडिनेको भीड ठूलो छ। तर, यही भीडमा एक यस्ता व्यक्ति छन्, जसले विगत १७ वर्षदेखि आफ्नो क्यामेरा र कलमको मसी केवल माटो, खेतीपाती र किसानको पसिनाको मूल्य खोज्न खर्चिरहेका छन्। उनी हुन्— अशिम सापकोटा।
नेपालको कृषि सञ्चार र पत्रकारिताको क्षेत्रमा एक स्थापित र नेतृत्वदायी नाम, जसले कृषिलाई केवल निर्वाहमुखी पेशा मात्र होइन, एक सम्मानित व्यावसायिक विधाका रूपमा मूलधारको सञ्चार माध्यममा स्थापित गराए।
जग ग्रामीण परिवेश र माटोसँगको सामीप्य
स्याङ्जा जिल्लाको गल्याङ नगरपालिका वडा नं। ७ मा जन्मिएका सापकोटाको बाल्यकाल ग्रामीण परिवेशमै बित्यो। खेतीपातीको श्रम र किसानका समस्यालाई उनले नजिकबाट देखे, भोगे र महसुस गरे। त्यही जगले उनलाई भविष्यमा किसानका मुद्दा उठाउने एउटा दृढ सञ्चारकर्मीका रूपमा उभ्यायो। आज उनी नेपालको अग्रणी कृषि सञ्चारकर्मी मात्र नभई, एक सफल कृषि सञ्चार उद्यमीका रूपमा समेत सुपरिचित छन्।
व्यावसायिक यात्रा र एग्रो टाइम्सको उदय
सापकोटाको यात्रा त्यतिबेला सुरु भयो, जब नेपालमा कृषि पत्रकारितालाई एउटा छुट्टै विशिष्ट विधाको रूपमा स्विकारिसकिएको थिएन। अन्य क्षेत्रमा अवसर हुँदाहुँदै पनि उनले देशको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड मानिने कृषिलाई आफ्नो कर्मक्षेत्र रोजे।
उनको सक्रियतामा हाल एग्रो टाइम्स मिडिया नेटवर्क प्रा।लि। सञ्चालनमा छ, जसको उनी प्रबन्ध निर्देशक हुन्। विगत १५ वर्षदेखि निरन्तर प्रकाशित भइरहेको ुएग्रो टाइम्सु मासिक पत्रिकाले नेपालमा व्यावसायिक कृषिको जग बसाल्न र किसानलाई प्राविधिक रूपमा सुसूचित गराउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ।
टेलिभिजन र रेडियो किसानसँगको जीवन्त संवाद
सापकोटाको लोकप्रियताको मुख्य आधार उनले सञ्चालन गरेका प्रभावशाली कार्यक्रमहरू हुन्। उनले नेपालको पहिलो कृषि टेलिभिजन ९कृषि टिभी० मा रहँदा सञ्चालन गरेका ुहेलो किसानु र ुकृषि संवादु कार्यक्रमहरू निकै चर्चित रहे। यी कार्यक्रमले राज्यका नीति निर्माता र प्रत्यक्ष खेतबारीमा खटिने किसानबीच पुलको काम गरे।
हाल उनी जीएनएन टेलिभिजनबाट प्रसारण हुने लोकप्रिय कार्यक्रम समृद्ध कृषिु को सञ्चालन तथा संयोजन गरिरहेका छन्। यो कार्यक्रमले आधुनिक प्रविधि, बजार व्यवस्थापन र सफल कृषि उद्यमीका कथाहरूलाई किसानको घरदैलोसम्म पुर्याइरहेको छ।
त्यति मात्र होइन, उनको आवाज रेडियोमार्फत देशका कुनाकाप्चासम्म गुञ्जिन्छ। नेपाल एफएम नेटवर्कअन्तर्गत देशभरका करिब ४० वटा रेडियो स्टेशनहरूबाट दैनिक रूपमा प्रसारण हुने ुकृषि सवालु कार्यक्रमका उनी सञ्चालक हुन्। ग्रामीण क्षेत्रका किसानका दैनिक समस्या सुन्ने र समाधानका उपाय सुझाउने यो कार्यक्रम आजको दिनमा पनि उत्तिकै सक्रिय छ।
अभियान र मान्यता जबसम्म किसानको आत्मसम्मान बढ्दैन, मुलुक समृद्ध हुँदैन
सापकोटा केवल सूचना प्रवाह गर्ने पत्रकार मात्र होइनन्, उनी एक अभियन्ता पनि हुन्। वैदेशिक रोजगारीमा जाने युवाहरूलाई स्वदेशमै सम्भावना देखाउन उनले निरन्तर उत्प्रेरणा जगाउँदै आएका छन्। कृषि क्षेत्रमा जरा गाडेर बसेको बिचौलिया प्रथा, मलखादको हाहाकार र अनुदानमा हुने अनियमितता विरुद्ध उनले सधैं खरो कलम चलाउँदै आएका छन्।
उनको प्रष्ट मान्यता छ— जबसम्म किसानको आत्मसम्मान बढ्दैन र उनीहरूले आफ्नो श्रमको उचित मूल्य पाउँदैनन्, तबसम्म मुलुक समृद्धिको बाटोमा अघि बढ्न सक्दैन।
निष्कर्ष
स्याङ्जाको गल्याङबाट सुरु भएको अशिम सापकोटाको यो यात्राले आज राष्ट्रिय स्वरूप ग्रहण गरेको छ। १७ वर्षदेखि माटोको सुगन्ध र किसानको पसिनालाई अक्षर र आवाजमा उतारिरहेका उनी आधुनिक नेपालको कृषि क्रान्तिका एक महत्त्वपूर्ण सारथि हुन्। समृद्ध कृषिु र कृषि सवालु मार्फत उनले नेपाली कृषि क्षेत्रमा जुन ऊर्जा थपेका छन्, त्यसले उनलाई सधैं किसानको मियोका रूपमा स्थापित गरेको छ।
