२०८२ जेठ १६ गते बुढानीलकण्ठ नगरपालिकाको सभाहलमा आयोजित “आत्महत्या रोकथाम तथा मानसिक स्वास्थ्य सचेतनामूलक कार्यक्रम“ मा १०२ जना विद्यालयका प्रधानाध्यापक, शिक्षक र स्थानीय सरकारी अधिकारीहरूको उत्साहजनक सहभागिता रहेको थियो। तीन घण्टासम्म चलेको गहन सत्रमा सहभागीहरूले मानसिक स्वास्थ्यको जटिलता र यसको समाधानमा सामूहिक प्रयासका लागि सक्रियता देखाएका थिए।
कार्यक्रममा बुढानीलकण्ठ नगरपालिकाका प्रशासकीय अधिकृत श्री महेशप्रसाद पाठक प्रमुख अतिथिका रूपमा उपस्थित हुनुहुन्थ्यो भने शिक्षा, युवा तथा खेलकुद प्रमुख श्री ललित विक्रम सिंह र जनस्वास्थ्य शाखा प्रमुख श्री लीलाधर भुसाल विशिष्ट अतिथिका रूपमा रहनुभएको थियो। उहाँहरूको उपस्थिति र मन्तव्यले स्थानीय सरकारको यस विषयप्रतिको गम्भीरता र प्रतिबद्धतालाई झल्काएको थियो।
कार्यक्रमका मुख्य सहजकर्ताका रूपमा सहप्राध्यापक तथा मनोचिकित्सक डा. संजय रिसाल र गेट किपर प्रशिक्षक श्री पवन पौडेलले मानसिक स्वास्थ्यका विविध आयाम, विभिन्न मानसिक रोगको परिचय, लक्षण र पहिचान, नेपालमा मानसिक स्वास्थ्यको अवस्था तथा आत्महत्या रोकथाम सम्बन्धी महत्वपूर्ण विषयमा गहन प्रस्तुति दिनुभएको थियो। यसै क्रममा विद्यालय क्षेत्रमा मानसिक स्वास्थ्यको अवस्थाबारे एक प्रतिवेदन हस्तान्तरण गर्दै नगरपालिकाको ध्यानाकर्षण गराइएको थियो। साथै, मानसिक स्वास्थ्य प्रवर्धनमा शिक्षकहरूको भूमिकामाथि विशेष जोड दिइएको थियो।
नगरपालिकाका जनस्वास्थ्य प्रमुख श्री लीलाधर भुसालले बालबालिकाको अवस्था र समस्याप्रति शिक्षक र व्यवस्थापन जानकार रहँदा उनीहरूको मानसिक तथा शैक्षिक अवस्थामा टेवा पुग्ने बताउनुभयो। उहाँले विद्यार्थीको मनोभावना बुझ्ने प्रयासले उनीहरूमा ‘मेरो कुरा सुनिदिने कोही छ’ भन्ने सकारात्मक भावना विकास हुने धारणा राख्नुभयो।
मनोचिकित्सक डा. संजय रिसालले बालबालिकामा देखिने मानसिक समस्यामा प्रारम्भिक उपचारले ल्याउने सुधारबारे प्रकाश पार्दै उनीहरूको मनोविज्ञान र मनोभावना विकासमा विद्यालय र शिक्षकको भूमिका अत्यन्तै महत्वपूर्ण हुने बताउनुभयो।
गेटकिपर प्रशिक्षक श्री पवन पौडेलले नेपालमा आत्महत्याको अवस्था, यसका कारणहरू र रोकथामका उपायबारे विस्तृत चर्चा गर्नुभयो। उहाँले उपस्थित सम्पूर्ण सहभागीहरूलाई आत्महत्या रोकथामका लागि ‘गेट किपर’ तालिम प्रदान गर्दै समुदायस्तरमा प्रारम्भिक पहिचान र हस्तक्षेपको महत्वलाई उजागर गर्नुभयो। कार्यक्रममा शिक्षकहरूले मानसिक स्वास्थ्य समस्या सम्बन्धी आफ्ना जिज्ञासा राखेका थिए।
कार्यक्रमपश्चात् शिक्षकहरूले आफ्ना अनुभव साट्दै बालबालिकाप्रतिको आफ्नो बुझाइ र व्यवहारमा सकारात्मक परिवर्तन आएको बताए। उनीहरूले बालबालिकाका गल्ती, गृहकार्य नगर्ने जस्ता समस्यालाई फरक दृष्टिकोणले हेर्ने, उनीहरूलाई अझ धेरै माया, हेरचाह गर्ने र उनीहरूको दृष्टिकोणबाट बुझ्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। ‘आजदेखि बच्चाहरूलाई अझ धेरै सुन्नेछौं,’ उनीहरूले वाचा गरे। साथै, मानसिक स्वास्थ्य, बालमनोविज्ञान र यस्ता सीपमा आधारित कार्यक्रमहरूमा थप सहभागी हुन रुचि देखाएका थिए।
बुढानीलकण्ठ नगरपालिका र ‘ल्बतष्यलब िक्यगितष्यल बलम च्भकभबचअज ऋभलतचभ’ को यो सहकार्यलाई बुढानीलकण्ठका विद्यालयहरूमा मानसिक स्वास्थ्यका लागि थप सहयोगी र बुझाइपूर्ण वातावरण निर्माण गर्ने दिशामा एक ऐतिहासिक र प्रेरणादायी कदमका रूपमा लिइएको छ। यसले शिक्षकहरूलाई आफ्ना विद्यार्थीहरूको भलाइका लागि अग्रगामी वकालतकर्ता बन्न सशक्त बनाउँदै समग्र शैक्षिक वातावरणलाई मानवीय र संवेदनशील बनाउन महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको विश्वास गरिएको छ।
