काठमाडौं । हिमाली क्षेत्रमा आरोहण तथा पदयात्राका लागि गएका आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको स्वास्थ्य सुरक्षालाई लक्षित गर्दै आधुनिक ‘टेलिहेल्थ उपकरण’ प्रयोगमा ल्याइएको छ । पदयात्रा तथा हिमाली पर्यटन क्षेत्रमा स्वास्थ्य सुरक्षालाई थप प्रभावकारी र भरपर्दो बनाउने उद्देश्यले सगरमाथा क्षेत्र, अन्नपूर्ण क्षेत्र, मनास्लु तथा लाङटाङलगायतका प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यमा ‘प्रान सेन्स कम्पेनियन एप्स’ तथा पोर्टेबल हेल्थ मनिटर डिभाइसु नामक पोर्टेबल स्वास्थ्य निगरानी उपकरण प्रयोगमा ल्याइएको हो ।
आरोग्य नेपाल टेकका सञ्चालक शिव पौडेलले उच्च हिमाली क्षेत्रमा अक्सिजनको कमी, रक्तचापमा आउने उतारचढाव तथा उचाइजन्य स्वास्थ्य समस्याको जोखिम न्यूनीकरण गर्ने लक्ष्यसहित कम्पनीले यो प्रविधि बजार मा ल्याइएको जानकारी दिए । उनले ट्रेकिङ कम्पनी, ट्रेकिङ गाइड, उद्धार टोली, स्वास्थ्यकर्मी, कैलाश मानसरोवर जाने पर्यटक तथा पर्यटन क्षेत्रसँग सम्बन्धित विभिन्न निकायको सहकार्यमा उपकरण सञ्चालनमा ल्याइएको जानकारी दिए । के हो ‘प्रान सेन्स कम्पेनियन एप्स’ ? ‘प्रान सेन्स कम्पेनियन एप्स’ एक आधुनिक पोर्टेबल टेलिहेल्थ उपकरण हो, जसले रियल(टाइममा विभिन्न स्वास्थ्य सूचकहरूको निगरानी गर्न सक्छ ।
विशेषगरी हिमाली तथा दुर्गम क्षेत्रमा तत्काल स्वास्थ्य परीक्षण गर्न सकिने गरी यो उपकरण सुचारु गरिएको कम्पनीले जनाएको छ। यस उपकरणमार्फत ईसीजी, रक्तचाप, रगतमा अक्सिजनको मात्रा, पल्स रेट, शरीरको तापक्रम, रगतमा ग्लुकोजको मात्रा जस्ता महत्वपूर्ण स्वास्थ्य विवरण तुरुन्तै प्राप्त गर्न सकिन्छ ।
यसमा एआई इन्टिग्रेसन थपेर ईसीजी रिपोर्ट नर्मल वा एब्नर्मल भएको जानकारी स्वतः दिने तथा छिटो र सही निर्णय लिन सहयोग गर्ने विशेषता पनि समावेश गर्न सकिने सञ्चालक पौडेलले बताए । साथै भविष्यमा टेलिमेडिसिन सेवाअनुसार रियल(टाइममा उपलब्ध डाक्टरहरूसँग लाइभ कल रभिडियो कन्सल्टेसन गर्न सकिने छ ।
उपकरणबाट प्राप्त सम्पूर्ण विवरण मोबाइल एपमार्फत सुरक्षित रूपमा हेर्न, भण्डारण गर्न तथा तत्काल रिपोर्ट तयार गर्न सकिने सुविधा उपलब्ध रहेको कम्पनीले जनाएको छ । किन आवश्यक छ यस्तो प्रविधि ? नेपालका अधिकांश लोकप्रिय पदयात्रा मार्गहरू उच्च हिमाली क्षेत्रमा पर्ने भएकाले पर्यटकहरूमा एम्युट माउन्टेन सिकनेस (एएमएस) अर्थात् उचाइजन्य स्वास्थ्य समस्या देखिने जोखिम उच्च हुन्छ ।
विशेषगरीस अक्सिजनको मात्रा घट्नु, श्वासप्रश्वासमा समस्या हुनु, अत्यधिक थकान महसुस हुनु, टाउको दुख्ने, रक्तचाप असन्तुलन हुनु, तथा मुटुको धड्कन असामान्य हुनु जस्ता समस्या समयमै पहिचान गर्न नसक्दा गम्भीर अवस्था सिर्जना हुन सक्छ । कम्पनीका अनुसार ‘प्रान सेन्स कम्पेनियन एप्स’ ले प्रारम्भिक चरणमै स्वास्थ्य अवस्था निगरानी गरी आवश्यक परे तुरुन्त उद्धार तथा उपचार समन्वय गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ। उद्धार तथा उपचारमा सहजता हिमाली क्षेत्रमा आकस्मिक स्वास्थ्य समस्या हुँदा तत्काल अस्पताल वा स्वास्थ्य सेवा पुग्न कठिन हुने भएकाले यस्तो पोर्टेबल उपकरण उपयोगी हुने विश्वास गरिएको छ। कम्पनीका अनुसार स्वास्थ्य शिविर र ग्रामीण क्षेत्रमा पनि उपयोगी, ट्रेकिङ गाइडले यात्राकै क्रममा स्वास्थ्य परीक्षण गर्न सक्ने, उद्धार टोलीले बिरामीको अवस्था तत्काल मूल्यांकन गर्न सक्ने, हेलिकप्टर उद्धार सेवा समन्वय गर्न सहज हुने तथा चिकित्सकले टाढाबाट समेत रिपोर्ट हेरेर सुझाव दिन सक्ने छ ।
यसले हिमाली पर्यटन क्षेत्रमा ‘टेलिहेल्थ’ अवधारणालाई व्यवहारिक रूपमा विस्तार गर्न मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। कम्पनीका अनुसार यो प्रणाली केवल पदयात्राका लागि मात्र नभई ग्रामीण स्वास्थ्य चौकी, मोबाइल हेल्थ क्याम्प, होम हेल्थकेयर, दुर्गम बस्ती, वृद्धवृद्धाको नियमित स्वास्थ्य निगरानी, तथा प्राथमिक स्वास्थ्य सेवामा समेत उपयोगी हुनेछ । हलुका तथा बोक्न सजिलो भएकाले बिजुली तथा स्वास्थ्य पूर्वाधार कम भएका क्षेत्रमा समेत सहज रूपमा प्रयोग गर्न सकिने कम्पनीले जनाएको छ। पर्यटन क्षेत्रमा सकारात्मक प्रभाव आरोग्य नेपाल टेकले “तपाईंको स्वास्थ्य, जहाँसुकै, जुनसुकै बेला” भन्ने नारासहित आगामी दिनमा यो सेवालाई एभरेष्ट, अन्नपूर्ण, मनास्लु तथा अन्य प्रमुख पदयात्रा मार्गहरूमा विस्तार गर्ने योजना बनाएको जनाएको छ ।
यसका लागि कम्पनीले विभिन्न ट्रेकिङ एजेन्सी, हेलिकप्टर उद्धार सेवा प्रदायक, स्वास्थ्य संस्था तथा पर्यटन क्षेत्रसँग सहकार्य गर्ने लक्ष्य लिएको छ । कम्पनीले यस्तो प्रविधिको विस्तारसँगै नेपालको पर्वतीय पर्यटन क्षेत्रमा स्वास्थ्य सुरक्षाको स्तर थप सुदृढ हुने तथा विदेशी पर्यटकहरूमा नेपालको पर्यटनप्रति विश्वास र सुरक्षाको अनुभूति अझ बढ्ने विश्वास व्यक्त गरेको छ ।
