काठमाडौँ। पछिल्ला वर्षहरूमा उच्च शिक्षाका नाममा नेपाली विद्यार्थी ठूलो संख्यामा बाहिरिने क्रम तीव्र बनेपछि यसको भित्री कारण खोज्न त्रिभुवन विश्वविद्यालयको आर्थिक विकास तथा प्रशासन अनुसन्धान केन्द्र (सेडा) ले अध्ययन थालेको छ।
विश्वविद्यालय अनुदान आयोगको सहयोगमा सञ्चालन हुन लागेको यस अनुसन्धानले नेपाली युवाहरू विदेशिनुका आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक र प्राविधिक पक्षहरूलाई गहन रूपमा पहिल्याउने लक्ष्य राखेको छ। हालै आयोजित प्रारम्भिक कार्यशालासँगै अध्ययनको औपचारिक सुरुवात गरिएको हो।
प्रा. डा. अर्जुनकुमार बरालको नेतृत्वमा डा. रामकुमार फुयाल, प्रा. डा. ऋषिराम कट्टेल र उपप्राध्यापक नवीन अधिकारी सम्मिलित विज्ञ टोलीले यो अध्ययन पूरा गर्नेछ। अनुसन्धान टोलीका अनुसार उच्च माध्यमिक र विश्वविद्यालय तहका विद्यार्थी तथा अभिभावकबाट वैज्ञानिक questionnaire (प्रश्नावली) मार्फत तथ्यगत जानकारी संकलन गरिनेछ।
कार्यशालाका क्रममा शिक्षाविद् तथा विज्ञहरूले केवल स्वदेशी वातावरण मात्र नभई विदेश गइसकेका विद्यार्थीका अनुभव, नेपालका शैक्षिक संस्थाको पाठ्यक्रम र सुस्त परीक्षा प्रणाली, रोजगारीको ग्यारेन्टी, सामाजिक-सांस्कृतिक परिवर्तन र युवाहरूको मनोसामाजिक अवस्थालाई समेत अध्ययनको दायरामा ल्याउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
त्रिविका पूर्वउपकुलपति प्रा. डा. शिवलाल भुसाल लगायत विभिन्न केन्द्रीय विभागका प्रमुखहरूले अनुसन्धानलाई व्यावहारिक र देशको नीति निर्माणमा प्रत्यक्ष काम लाग्ने बनाउन महत्त्वपूर्ण सुझाव दिएका छन्।
नेपाली विद्यार्थीको विदेश पलायनलाई रोक्न वा व्यवस्थित गर्न तथ्यमा आधारित शैक्षिक र सामाजिक नीति बनाउन यो अनुसन्धान कोसेढुङ्गा साबित हुने सेडाको दाबी छ।
